Hoctro thường thì rất chậm phản ứng với những tin tức trong giới ca nhạc. Thế nên khi nghe tin nhạc sĩ Eric Charden vừa mất cuối tháng tư vừa qua thì cũng chỉ biết buồn và tưởng niệm đến một ca sĩ, một nửa của một cặp song ca tài ba mà thôi. Gần đây hoctro quyết chí tự học tiếng Pháp trở lại bằng cách nghe những bài nhạc youtube, nhạc mp3, đọc tin tức, rồi xem lại kỹ lưỡng từ bài 1 quyển La France En Direct trở đi, thì đã bắt gặp được một video tribute của Vivement dimanche tới người nhạc sĩ tài ba Eric Charden. Video dài một tiếng 25 phút, được chiếu trên đài truyền hình Pháp một tuần (22/4) trước khi Eric Charden qua đời (29/4).
Xem đi xem lại thì thấy rất thích thú vì cũng hiểu lai rai 60-70%, và được nghe lại những bài nhạc mình đã biết, với phần trình diễn trên sân khấu khi xưa mà mình chưa hề được xem. Cũng đã tìm hiểu thêm và tìm ra được một vài bài trong đĩa "Made in France" mà cặp song ca này đã cho phát hành cũng trong tháng 4/2012. Cái tựa CD cũng rất đáng chú ý, vì có hai ẩn ý trong đó. Made in France là nhái lại một bài hát rất nổi tiếng của Stone et Charden là Made in Normandie, còn ý thứ hai là cho dù nhạc sĩ có sinh tại Hải Phòng, Việt Nam đi chăng nữa, ông vẫn khẳng định ông "Made in France" :-)
Sau đây là vài trích đoạn từ CD trên, nếu có dịp chắc thế nào tôi cũng tìm cách mua:
Stone & Charden - J'ai un problème
Stone & Charden - Désir, Désir
Stone & Charden - Dieu est un fumeur de Havanes
và nhất là bài này, nghe "phê" như là nghe bài gốc do Dalida và Alain Delon khi xưa:
Stone & Charden - Paroles Paroles
***
Bài nhạc đầu tiên của Stone et Charden mà chắc ai cũng biết, đó là bài L'Avventura Lãng Du. Nhưng khi tôi đọc bài trong trang nhạc Phạm Duy thì thấy lại có tên là Chuyến Phiêu Lưu. Chắc chắn là trước 1975 có hai bản, vì tôi nhớ là đầu điệp khúc phải là "Lãng du khắp nơi ...".
Tôi đăng lại bản của ns PD sau đây để bạn dễ tham khảo:
Cuộc Phiêu Lưu
L'avventura
http://www.phamduy2010.com/04loiviet/04phap.php
Nhạc Pháp - Lời Việt : Phạm Duy
Ðôi trai đôi gái tơ, câu ca câu hát nuôi đời ta.
Phiêu lưu ta muốn ư ? Xin mai đây ta cứ đi tự do.
Phiêu diêu trong cõi tiên, âm ty, nơi sóng cao, biển êm
Mai đây khi nắng lên, cùng nhau đi ta dắt nhau đi liền.
CHORUS
Viễn du ! Viễn du !
Ta có nhau là đời ta đã phiêu bạt
Viễn du ! Viễn du !
Ôm ấp nhau từng đêm
Ôi sâu thăm thẳm !
Viễn du ! Viễn du !
Ôi tấm thân mà bàn tay ta vuốt ve
Ðôi ta phiêu lưu trong ái ân
Trong tình yêu, ta hiến thân
Cho muôn kiếp hồng trần.
. . . . . .
Không gian ơi ! Lắng nghe ta hôn nhau
Ta thấy nhau còn mê.
Không gian như loãng đi
Khi đôi ta đang bước trong tình si.
Ôm nhau ta hát ca, không mơ
Không ước, không cần chi
Sao cho đôi chúng ta còn
Luôn luôn như tiếng ca hiền hoà.
(về CHORUS)
***
và đây là lời thứ hai, từ trang nhaccuatui.com
1.
Âm thanh ngây ngất vui,
cho đôi ta lớn lên cùng nhau
Thênh thang trong nắng mai,
đôi ta vui bước trong tự do
Anh yêu kiếp lãng du,
rong chơi vui hát ca cùng em
Ðôi ta như cánh chim,
cao bay trong nắng mai tươi hồng ..
Điệp khúc:
Lãng du khắp nơi,
anh với em cùng lênh đênh quên tháng ngày
Lãng du khắp nơi,
anh ước mơ được ôm em trong giấc nồng
Lãng du khắp nơi,
xin cánh tay chàng kề em êm dưới gối,
Xin cho đôi ta yêu đắm say hương thời gian,
Thêm ngất ngây đời phiêu lãng ôi đẹp thay ..
2.
Hôn em trong nắng mai, hôn em cho ngất say tình ta
Bao nhiêu năm tháng qua, yêu nhau không chút chi đổi thay
Guitar anh sẽ mang, chân ta vui bước trên đường xa
Duyên ta như khúc ca, mong sao luôn mới như ban đầu ..
Trở về Điệp khúc
***
Bài này thì tôi nghe từ xưa rồi, nên đã quá quen thuộc, chỉ tâm đắc một điều là cô Stone quá đẹp, chĩ tiếc sao cặp song ca này lại rã đám không hát chung cũng như ly dị cuối thập niên 70? Tuy nhiên cô còn quá đẹp khi quay trở lại gần đây, trong video Patrick Sebastien, mà tôi phải nhạc nhiên và nhủ thầm đây là cô Stone hay là con của cổ, còn ông đeo kính kia là Charden đẹp trai vạm vỡ khi xưa đó sao??? Hai người vẫn còn rất phong độ khi hát lại những bản nhạc khi xưa, còn giễu giễu nữa ...
***
Cũng như bài trước, bài thứ hai cũng là một dạng phiên khúc thứ, điệp khúc trưởng, đó là bài "Le prix des allumettes" (giá của những chiếc que diêm) Phiên khúc dùng điệu Tango thì rất tuyệt, còn điệp khúc thì là nhịp 2/4 hành khúc, tạo nên một tương phản rõ rệt.
Tout va trop vite et tout change sans nous attendre
Et tout nous quitte avant que l'on ait pu comprendre
Comme bien d'autres, je me demande où va ma vie
Souvent je pense, heureusement qu'il y a?
Toi, tu ne changes pas, tu as toujours la même tête
Toi, tu ne changes pas, tu es comme le prix des allumettes
Toi, tu ne bouges pas, tout passe au-dessus de ta tête
Toi, tu es comme moi, on est comme le prix des allumettes
Ce que j'achète, après quelques mois se démode
Et tes diplômes semblent déjà vieux comme Hérode
J'irai peut-être élever bientôt des moutons
Souvent je pense, heureusement qu'il y a?
Toi, tu ne changes pas, tu as toujours la même tête
Toi, tu ne changes pas, tu es comme le prix des allumettes
Toi, tu ne bouges pas, tout passe au-dessus de ta tête
Toi, tu es comme moi, on est comme le prix des allumettes
Toi, tu ne changes pas, tu as toujours la même tête
Toi, tu ne changes pas, tu es comme le prix des allumettes
Toi, tu ne bouges pas, tout passe au-dessus de ta tête
Toi, tu es comme moi, on est comme le prix des allumettes
Bài hát theo tôi hiểu là nói về những sự đổi thay liên tục, mới mua đồ chừng vài tháng đã không còn là thời trang nữa, rồi thì đời ta sẽ ra sao với những vòng quay chóng mặt như vậy. Chỉ có em là không hề thay đổi, lúc nào cũng như giá cả của những chiếc que diêm, không bị "ảnh hưởng của lạm phát". Ông Eric Charden chắc là hút thuốc dữ lắm nên mới có những ý tưởng kỳ lạ như vậy, ví "em" và anh như những chiếc que diêm mà không sợ bị nàng ký lủng đầu :-)
Tôi muốn tìm hết những bài hay nhất của Stone et Charden để nghe, bèn mua cả đĩa "Stone & Charden Gold (The Classics)" trên iTunes giá cả cũng OK là 5.99$, chừng load về mới biết là album họ thâu live, chứ không là nhạc gốc. Nhưng cũng rất hay, vì cách phối âm cũng khác, giọng Charden ấm và lịch sự như trong các video Made in France.
Đoạn đầu bài Le prix đes allumettes này, Charden kể lể và đệm piano rằng: khi xưa có một ban song ca, là chúng tôi đó, Charden và Stone, yêu nhau thắm thiết, nhưng đời sống, ôi đời sống ... mais la vie, mais la vie ....rồi họ bắt nhịp vào bài, làm tôi thấy sự tương phản hết biết: nhạc thì nói đến chuyện em vẫn không đổi thay, còn chuyện ngoài đời thì ... c'est la vie!
Tôi mới đi một lượt hết các trang tin tức Văn hóa của đài RFI, dạo này có nhiều bài thật hay. Tôi đem hết các bài tôi thích rồi bỏ vào thành một tập pdf, trong đó có hai bài viết về Charden et Stone. Mời bạn vào trang này để load ebook 144 trang đó (Tap_Chi_Van_Hoa_RFI.pdf) về đọc từ từ.
https://sites.google.com/site/hoctroarticles/
***
Một trong những bài có lời nhạc vui tươi, phóng khoáng của hai người là bài Il y a du soleil sur la France (Có mặt trời chiếu trên nước Pháp), cứ làm như ở nước khác thì tối mù! Ngồi câu cá, uống bia và ăn bánh mì jambon trong khi người ta phải đi cày thì sướng nhất đời rồi còn gì! Và cả giai điệu nhạc cũng hân hoan theo điệp khúc (đã lại bổn cũ soạn lại từ thứ sang) cung trưởng:
Có mặt trời chiếu trên nước Pháp
Và những điều khác chỉ còn là thứ yếu,
Có mặt trời chiếu trên nước Pháp
Nhanh lên đi chứ, hãy tận dụng niềm vui cuộc sống ... enjoy the "joie de vivre"!
Chỉ cần nhìn thấy nụ cười của Stone là cũng đủ vui rồi, đủ thấy mặt trời sau một ngày làm việc cực nhọc!
Một người đã góp ý kiến trong video trên với lời cám ơn Stone "Merci, merci pour vos sourires!!!!" Đúng vậy, tôi cũng thầm cám ơn những nụ cười rạng rỡ như mặt trời của Stone cho dù video có là đen trắng hay là hình màu.
***
Bài nhạc thứ tư của Stone et Charden mà tôi thích là bài Laisse aller la musique, tôi tạm dịch là Buông thả trong âm nhạc.
Sau khi nghe bài thứ tư, cũng từ cung thứ ở phiên khúc và cung trưởng ở điệp khúc, thì tôi nhận thấy là nhạc của ông Eric Charden có nhiều kịch tính, và hóa giải thật tuyệt ở điệp khúc. Tuy bốn bài đều có đặc tính như vậy nhưng chúng thật khác nhau, không chủ tâm tìm kiếm thì cũng không để ý thấy. Những giai điệu điệp khúc mới thật đáng nhớ làm sao: từ l'Avventura tới bài này, Laisse aller la musique. Chủ đề của bài - theo tôi - là chỉ ra những tầm thường trong đời sống, như những ông tổng thống kia chỉ biết đọc diễn văn rồi bắt tay người hâm mộ, những công chúa sầu muộn khóc tài tử Rudolf Valentino, hay những người khách cứ chụp hoài tháp Effeil, đã mọc lên từ đầu thế kỷ 20 xa lắc. Có gì hay ho mấy chuyện đó đâu? Cái quan trọng là phải biết đắm mình, phải buông thả trong âm nhạc. Còn gì quan trọng hơn là chuyện chúng mình, anh yêu em, em yêu anh, thế giới ngoài đời kia hãy cứ tự nhiên trôi đi khi chúng ta hôn nhau và buông thả trong một thế giới khác, thế giới âm nhạc.
Ca sĩ Kiều Nga đã trình bày bài này, bạn có thể nghe ở đây:
http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=1UJH88SFuD
Tôi rất thích sự tương phản của bài nhạc, phiên khúc là một loạt các giai điệu chõi, vút cao, đặt câu hỏi, rồi câu đáp cũng chẳng trả lời được bao nhiêu, cho tới câu cuối thì đột nhiên qua trưởng. Điệp khúc thì có những chữ ngắn xô đẩy nhau, thúc dục nhau, như:
Ça nous fait rire, sourire et dire
...
Les gens s'agitent, s'excitent, vont vite
...
Je t'aime tu m'aimes
...
Le monde passe et l'on s'embrasse
và câu cuối thì rất "kinh điển": tựa bài hát phải được đặt ở đầu bài, hay tốt nhất là ở cuối bài - chỗ tự nhiên nhất để kết luận, và để làm bài nhạc dễ nhớ.
Laisse aller la musique
Thấy ổng viết tháp Effeil có gì hay ho đâu mà lòng tôi chạnh buồn! Lần cuối qua Paris là năm 2000, đứa con gái vừa tròn một tuổi địu trên lưng, bây giờ nó 104 pounds cõng gì nổi nữa :-)))) Muốn thăm lại tháp Effeil mà cũng chưa được, nhưng hãy đợi đấy, kỳ trước thì ta xách về một mớ sách Xì trum và một mớ sách piano classic, nếu có dịp "thế là cậu nó di Tây" tôi sẽ la cà các tiệm FNAC và rinh về một mớ CD hay LP, tâp nhạc của các yé-yé stars, sách viết về nhạc 60s, 70s, v.v. cho đã thèm.
***
Cái đặc biệt của cặp này là khi họ hát, tôi để ý thấy Stone không làm cao, những ánh mắt, nụ cười tỏ vẻ ngưỡng mộ Charden thấy rõ. Charden thì cũng không cao ngạo, hát hò rất tự nhiên, thành ra đây là một cặp song ca theo đúng nghĩa, không có ai muốn màu mè, tự mình làm nổi bật lên, họ chỉ hạnh phúc khi được hát, được bày tỏ tâm tình của họ qua lời ca tiếng nhạc. Càng nghe nhạc họ tôi càng nghĩ mình chắc sống ... lầm thế hệ, toàn nghe nhạc xưa không, khi (1972) chỉ mới có 4, 5 tuổi lúc đó - "bé lên ba, bé zô mẫu giáo" thì chưa hân hạnh được/bị hát, còn Frère Jacques thì cũng chưa biết hát tiếng Pháp, có lẽ lúc đó bài nhạc tủ của tôi là " tòong teng, con ma đánh đu, tặc giăng nhảy dù ..." :-))))
Lúc này ở Việt Nam thì cũng có hai cặp song ca nổi danh là Khánh Ly/ Trịnh Công Sơn (sau này chỉ còn Khánh Ly vì TCS bị trốn quân dịch) và Lê Uyên và Phương. Còn ở Mỹ thì trước đó có cặp Sonny & Cher, mà người ta cứ gán cho là Stone & Charden bắt chước. Tôi chỉ nghĩ là do hoàn cảnh đưa đẩy, hai người lấy nhau và hát chung, thành công một bài thì hát tiếp bài nữa, khi nào khán giả, hay mình chán thì thôi, chứ có gì mà phải gọi là bắt chước. ABBA cũng có hai cặp đó, cặp nào cũng muốn hát hết, nên mới thành 4 người hát chung, do hoàn cảnh chứ đâu dễ dàng bắt chước được ai?
Nhắc tới nhạc Mỹ, tôi thì luôn luôn thích dòng nhạc Anh ngữ, nhất là những năm 80 khi tôi mới lớn và thuộc lòng hết từ ABBA, Bee Gees, Scorpion, Michael Jackson, Madonna, Cyndi Lauper, Olivia Newton John, v.v. và v.v. nhưng chả hiểu tôi "đổ đốn' hay sao đó mà hết thích nghe nhạc họ rồi, cũng như nhạc mới bây giờ. Có lẽ là mục tiêu học ngoại ngữ Anh văn đã hoàn tất, bây giờ đi kiếm nhạc gì nghe hổng hiểu nhiều, hiểu hết như nhạc Pháp để còn có cớ nghe tiếp? Nhưng phải nó là tuy đã "tứ tuần", đang chập chững bước zô ngũ tuần, nhưng nghe mấy cái melodies ngọt như mía lùi cộng với những thông điệp như "te t'aime", "tu m'aimes", "on s'embrasse", "laisse aller la musique" tôi thấy đã hơn là những bài mà bây giờ sợ nghe lại, chẳng hạn như "Like A Virgin" (tạm dịch là Trái tim ... còn trinh, hihi) của Madonna.
***
Nhạc của Charden và Stone còn vài bài nữa mà tôi muốn nhắc qua, trước tiên là Le monde est gris, le monde est bleu. Bài cho thấy một Eric Charden không chỉ vui tươi mà còn đa sầu đa cảm, nhạc buồn vời vợi, tuy điệp khúc có giai điệu hướng lên, với lên, như trèo từng bậc qua khỏi cơn buồn chán. Đây là bài nhạc đã làm Eric nổi tiếng năm 1967, trước khi ông và bà Annie tạo ban nhạc S&C năm 1972.
Sau này khi hai người chia tay trên sân khấu, Eric cũng cố gắng theo kịp trào lưu disco với bài L'été sera chaud cuối thập niên 70, sau đây là video ông trình diễn lại khi đã lục tuần:
Nhìn chung, nhạc của Charden & Stone là nhạc yêu đời, rất khách quan, lúc nào cũng vui sống. Lấy bài Made in Normandie chẳng hạn, tả lại cảnh một anh lính Hoa kỳ được lệnh nhảy dù vào Normandie năm 1944, tưởng bỏ vợ mới cưới vào chốn hùm thiêng nước độc, ai dè cái gì "made in Normandie" cũng "quá đã hết, từ cây táo, nước táo, tới các cô gái má hồng hồng dễ thương mà thương cũng dễ ...
Les vaches rousses, blanches et noires
Sur lesquelles tombe la pluie
Et les cerisiers blancs made in Normandie
Une mare avec des canards
Des pommiers dans la prairie
Et le bon cidre doux made in Normandie
Les oeufs made in Normandie
Les boeufs made in Normandie
Un petit village plein d'amis
Et puis les filles aux joues rouges
Qui donnent aux hommes de là-bas
Qui donnent aux hommes de l'amour
L'amour made in Normandie
Oh! oui les filles aux joues rouges
Qui donnent aux hommes de là-bas
Qui donnent aux hommes de l'amour
L'amour made in Normandie
Chịu nhất là lời nhạc của bài J'ai toujours chanté des chansons d'amour, khi Stone khẳng định là cô chỉ thích hát nhạc tình mà thôi.
"Nếu trái đất có còn đang quay thì đó cũng là nhờ vào tình yêu, như các chàng trai xứ Liverpool (tức the Beatles), tôi cũng muốn hát vang lên nơi hội hè, và biết rằng anh sẽ muốn nghe những gì tôi hát ...."
J'ai toujours chanté des chansons d'amour
Jai toujours chanté des chansons d'amour
La seule chose qui compte pour moi c'est l'amour
Y'a plus de printemps, y'a plus de fleurs, plus d'oiseaux
Quand y'a plus de chansons dans mon poste de radio
J'ai toujours chanté des chansons d'amour
La seule chose qui compte vraiment pour moi c'est l'amour
Parait que j'ai qu'deux notes dans la voix
Que je chanterais jamais à l'opéra
Mais si je pouvais le faire j'y chanterais une chanson d'amour
J'ai toujours chanté des chansons d'amour
La seule chose qui compte pour moi c'est l'amour
On dit qu'bientôt il n'y aura plus d'essence
Moi j'dis qu'c'est sans amour qu'elle est fichue la France
J'ai toujours chanté des chansons d'amour
La seule chose qui compte vraiment au fond c'est l'amour
Même le loubard le plus méchant
Quand il descend de sa 500
Met un Franc dans le juke-box pour une chanson d'amour
On va tous chanter des chansons d'amour
La seule chose qui compte au fond c'est l'amour
Pour que la vie ce soit vraiment la fête
L'amour, l'amour, l'amour faut l'chanter à tue-tête
On va tous chanter des chansons d'amour
Si la terre tourne encore c'est peut-être par amour
Comme les p'tits gars de Liverpool
J'ai voulu chanter dans la foule
Je savais bien que toi tu entendrais ma chanson d'amour
On va tous chanter des chansons d'amour
Si la terre tourne encore c'est peut-être par amour
Comme les p'tits gars de Liverpool
J'ai voulu chanter dans la foule
Je savais bien que toi tu entendrais ma chanson d'amour
Une chanson c'est peu de chose
Mais si l'on chante tous la même chose
Alors la terre entière ne sera plus qu'une chanson d'amour
On va tous chanter des chansons d'amour
***
Vậy đó, lãng tử Eric Charden tự bạch là mong muốn luôn được sống trong âm nhạc, toàn quyền tự do nay đây mai đó, nay thích thì hát, ngày mai không thích thì lên máy bay đi chơi nơi khác. Đâu dễ ai làm được?
C'est la musique qui nous fait vivre tous deux
Et l'on est libre de partir demain où tu veux.
C'est ça que j'aime, chanter partout avec toi
Le jour se lève, on prend l'avion et l'on s'en va.
Stone et Charden, cặp song ca lạ trong vòm trời âm nhạc Pháp, sẽ còn làm tôi và những fan tương lai khác dừng lại để lắng nghe những âm thanh hỏi đáp dồn dập về cuộc sống, những điệp khúc vui tươi, và để ngẫm nghĩ về những triết lý sống, để nhận ra rằng đời ngắn ngủi quá, hãy vui lên và đắm say trong những gì mình đang có, từ ánh mặt trời, những trái táo thơm, từ những que diêm bao lâu rồi giá vẫn vậy, tới những bản tình ca làm đắm say lòng người.
Hẹn bạn kỳ tản mạn tới. Chúc bạn ngày vui và laissez aller la musique!!!!
Hoctro
9-25-12
Hoctro
.gif)
